“Kamu Diplomasisi” Kavramı Kim Tarafından Bulundu? Tarihsel Arka Plan ve Akademik Tartışmalar
Kamu diplomasisi terimi, dış politika araçları arasında nispeten yeni sayılan ancak pratikte çok daha eski kökenlere sahip bir kavramdır. Bu yazıda ilk olarak kavramın ortaya çıkışı ve tarihsel gelişim sürecini; ardından günümüz akademik tartışmalarını ele alıyoruz.
Tarihsel Arka Plan: Terimin Kökeni ve İlk Kullanımı
“Kamu diplomasisi” (public diplomacy) ifadesinin resmi literatürde yaygınlaşması, 1960’lar Amerika’sına kadar gider. Özellikle Edmund A. Gullion, 1965 yılında Tufts University’ndaki Fletcher School of Law and Diplomacy bünyesinde yaptığı çalışmalarda “public diplomacy” kavramını sistematik biçimde tanımlamıştır. ([sites.tufts.edu][1]) Gullion’a göre bu kavram; devletlerin yabancı halklarla doğrudan iletişim kurarak, kamuoyu oluşturma ve bu sayede dış politika hedeflerini etkileyebilme çabalarını ifade etmektedir. ([EBSCO][2])
Ancak ifadenin kökeni yalnızca Amerika ile sınırlı değildir: literatürde, örneğin 1856 yılında İngiltere’de bir gazete yazısında “public diplomacy” teriminin kullanıldığına dair bulgular vardır. ([universityofleeds.github.io][3]) Yani, terim tam olarak bir “icat” değil, zaman içinde şekillenmiş bir kavramdır.
Bu tarihsel bağlamda önemli noktalar şunlardır:
– Soğuk Savaş dönemi, devletlerin ideolojik mücadelede halklara yönelik iletişim stratejilerini yoğun şekilde kullanmasını beraberinde getirdi. Böylece kamu diplomasisi kavramı daha da öne çıktı. ([OUP Academic][4])
– Gullion öncesi dönemde bile kültür, propaganda, iletişim gibi alanlarda benzer uygulamalar bulunmasına rağmen, “public diplomacy” teriminin sistematik olarak akademik ve pratiğe yönelik kullanımı Gullion’la birlikte kabul gördü. ([USC Center on Public Diplomacy][5])
Günümüzdeki Akademik Tartışmalar
Kavramın yaygınlaşmasıyla birlikte akademik dünya “kamu diplomasisi kim buldu?” sorusunun ötesine geçip, şu sorulara yönelmiştir: Kamu diplomasisi nasıl tanımlanmalı? Devlet mi başrol oyuncusu yoksa sivil toplum mu? İletişim araçları nasıl değişti? Bu tartışmaların bazı temel eksenleri şöyle özetlenebilir:
– Tanım meselesi: Kavramın hâlâ kesin ve evrensel bir tanımı bulunmamaktadır. Örneğin, Joseph S. Nye Jr. ile bağlantılı “yumuşak güç” (soft power) yaklaşımı kamu diplomasisini kültürel ve değer temelli bir etki aracı olarak konumlandırır. ([Oxford Research Encyclopedia][6])
– “Kamu” kavramının evrimi: Hedef alınan halk kitleleri ve iletişim ortamları değişmiştir. Yalnız devlet dışı aktörlerin rolü artmıştır; sosyal medya, dijital iletişim gibi yeni alanlar kamu diplomasisi literatürüne dahil olmuştur. ([Springer Link][7])
– Propaganda ile ilişkisi: Bazı akademisyenler kamu diplomasisi ile propaganda arasındaki sınırı sorgularlar. Kamu diplomasisi, imajı iyileştirme, hatta daha olumlu bir algı oluşturma amaçlı olsa da propaganda ile çakışma riski taşır. ([americandiplomacy.web.unc.edu][8])
– Kuramsal otorite: Kamu diplomasisi, hâlâ tam anlamıyla tek bir teorik çerçevede yer almış bir disiplin değildir. Uluslararası ilişkiler ve iletişim bilimleri kesişimindedir. ([Oxford Research Encyclopedia][6])
Kim Buldu? Bir Değerlendirme
Bu başlık altında doğrudan cevabı verelim: “Kamu diplomasisi” terimini literatürde yaygın biçimde ilk kullanan ve sistematik şekilde tanımlayan kişi Edmund A. Gullion’dur. ([sites.tufts.edu][1])
Ancak bu, kavramın kökeninin yalnızca ona dayandığı anlamına gelmez; uluslararası ilişkilerde halkla iletişim, kültürel değişim, propaganda gibi uygulamalar çok daha eski zamanlardan beri mevcuttur. Bu nedenle “kim buldu?” sorusunu “kim sistematikleştirdi?” olarak yanıtlamak daha doğru olacaktır. Tarihsel bakışla, kamu diplomasisi uygulamalarının eski çağlardan itibaren var olduğunu kabul etmek gerekir.
Sonuç
Özetle:
– Kamu diplomasisi terimi 1965’te Edmund A. Gullion tarafından akademik literatürde tanımlanmıştır.
– Ancak bu, uygulamanın pek çok biçimde çok öncesinden var olduğu gerçeğini değiştirmez.
– Günümüzde kavram, devlet dışı aktörlerin rolünün artması, dijital iletişimin ön plana çıkması ve propaganda ile ilişkisi gibi tartışmalarla şekillenmektedir.
– Dolayısıyla “kamu diplomasisi kim buldu?” sorusunun cevabı net görünse de kavramın tarihsel ve uygulamalı kökenleri çok katmanlıdır.
Etiketler: #kamuDiplomasisi #uluslararasıİlişkiler #dışPolitika #disKamuDiplomasisiTarihi
Okuyucuların görüşleriyle bu alandaki sizin analizlerinizle harmanlanabilir; yorum kısmında kendi düşüncelerinizi paylaşmanızı bekliyorum.
[1]: “The origins of “public diplomacy” – Admissions Blog”
[2]: “Public diplomacy | Research Starters – EBSCO”
[3]: “Public Diplomacy before Gullion: The evolution of a phrase”
[4]: “Competition for Hearts and Minds: Cold War Public Diplomacy”
[5]: “\”Public Diplomacy\” Before Gullion: The Evolution of a Phrase”
[6]: “Public Diplomacy – Oxford Research Encyclopedias”
[7]: “The evolution of the ‘public’ in diplomacy – Springer”
[8]: “Public Diplomacy & Propaganda: Their Differences”